Photos

Jeszcze w okresie późnego średniowiecza okolice Wigier stanowiły część terenu plemiennego Jaćwingów. XIII wiek przyniósł prawie całkowitą zagładę tego plemienia. Po pół wieku walk Jaćwingowie zostali pokonani i wymordowani przez wrogo nastawionych sąsiadów – głównie Krzyżaków. Niedobitki schroniły się w nieprzebytych puszczach. Taką – najprawdopodobniej ostatnią osadą jaćwieską były Wigry, wówczas jeszcze wyspa na jeziorze o tej samej nazwie.

Pierwsza wzmianka o Wigrach pojawia się w kronice Jana Długosza. Kronikarz wspomniał o pobycie na wyspie Wigry w 1418 roku króla Władysława Jagiełły, który bawił tu na łowach. Wtedy też zapadła decyzja o wysiedleniu Wigran i ulokowaniu na wyspie dworu myśliwskiego, który stał się ulubionym miejscem wypadów na polowania wielu polskich królów i litewskich książąt.

Dokumentem z 6 stycznia 1667 roku Jan Kazimierz dokonał fundacji Eremus Insulae Wigrensis, czyli Eremu Wyspy Wigierskiej, przekazując kamedułom dwór myśliwski na wigierskim ostrowie oraz olbrzymią część Puszczy Przełomskiej i Perstuńskiej. Poprzez fundację klasztoru na Wigrach Jan Kazimierz chciał pozyskać u Boga odwrócenie klęsk, trapiących Rzeczpospolitą przez cały okres jego panowania.

Zakon kamedułów narodził się we Włoszech w XI wieku w okolicy Arezzo. Jego twórcą był św. Romuald, który połączył regułę benedyktyńską z eremityzmem, czyli życiem pustelniczym. Życie zakonników wypełnione było pracą, bezustanną modlitwą, kontemplacją słowa bożego i przejawów obecności Stwórcy. Reguła nakazywała im oddalenie od wszystkiego, co nie było Bogiem. Kameduli unikali wszelkiego zbytku, nie jadali mięsa, ograniczali sen i zbędne rozmowy, a swoje eremy budowali w miejscach odludnych.

Nowi włodarze swoją bytność na wigierskiej wyspie rozpoczęli od usypania grobli łączącej ostrów ze stałym lądem i przystosowania dworu myśliwskiego na potrzeby klasztoru. W roku 1671 pożar zniszczył całkowicie drewniane zabudowania klasztorne. Budowa nowej, murowanej siedziby stała się tym bardziej pilna, gdy w 1685 erygowano tutaj przeorat, podnosząc rangę klasztoru wigierskiego. W latach 80. XVII wieku został opracowany plan budowy całego założenia klasztornego, który systematycznie realizowano. W latach 1694 – 1745 zbudowano kościół – ostatni budynek zespołu klasztornego.

Włości kamedulskie, obejmujące współcześnie mniej więcej obszar powiatu suwalskiego, w momencie fundowania Eremu były prawie całkowicie dzikie i niezagospodarowane. Zakonnicy od samego początku prowadzili działalność osadniczą, ściągając ludność z pobliskiego Mazowsza i Prus Wschodnich. Zakładali wsie i folwarki, tworzyli rudnie i smolarnie, huty żelaza, miedzi i szkła, cegielnie i piece wapienne. W 1715 utworzyli miasto Suwałki, które w następnym wieku stały się stolicą jednej z największych guberni w Polsce. Dzięki pracowitości i zapobiegliwości, a także wyjątkowo nowoczesnej, jak na owe czasy, gospodarce, Wigierski Erem stał się najbogatszym klasztorem w Europie.

W 1800 roku wigierski klasztor został zniesiony przez władze pruskie. Kameduli zostali przeniesieni do warszawskich Bielan, a klasztor z kościołem został ustanowiony siedzibą nowego biskupstwa wigierskiego, które objął biskup Michał Karpowicz, słynny kaznodzieja przełomu XVIII i XIX wieku.

W 1823 roku siedzibę biskupstwa przeniesiono do Sejn, a klasztor zaczął popadać w ruinę. Dzieła zniszczenia dokonały dwie wojny światowe.

Idea utworzenia w tym miejscu domu, w którym mogliby pracować artyści i intelektualiści sięga czasów przedwojennych. Odbudowa klasztoru ruszyła jednak dopiero w latach 60 XX wieku. W Pokamedulskim Eremie znalazł swoje miejsce Dom Pracy Twórczej w Wigrach.