Photos

My 9th portrait is tha famous turkish architect, poet and great humanist Cengiz Bektaş. Another good and longtime friend of mine. Born in 1934 in Denizli. I portraid him in his house in Kuzguncuk (at Bosphorus). He tries since long time that the relationships between two neighbouring countries, between two countries on both sides of the Aegean sea; between Turkey and Greece gets easier.
Here one of his poems, written long time ago in the empty village of Kayaköy (Karmylassos):

OLIVE TREE BAKERY ROAD / by Cengiz Bektaş

“I saw empty houses in Turkey, in Greece and elsewhere. Human fears had swept through them-like death... Tersane Island lies in the Gulf of Fethiye. The village Kaya is inland from Fethiye... Both have been evacuated, just like so many others in Greece and in Turkey. Olive Tree Bakery Road is on Tersane Island. It is I who gave it this name.”

On Tersane Island
We lit a bonfire on the shore.
We recited you Elytis.
Your people
Where our people always.
The yearning for a banquet of joy
Was the sea between us.

For sixty years now Tersane Island
is an empty village.
The houses stand like skulls
With pitch-black eye sockets and open mouths.

Extinguishing the fires
Bolting the doors they’re gone
Never thinking of not coming back
Boatfuls of people
Without one last glance at the olive trees.

The child to be tucked in on such a night
/let him not get cold
Wherever he may now be.

On this side of the sea
last night
We recited you Elytis.
We wanted everyone to understand you well.
The smoke from our bonfires
This lovelessness let them disperse.

Ritsos
Elytis
Vasilikos
Be my guests
At Olive Tree Bakery Road.
I’m inviting you
To the purple blossomed trellis,
To the rose garden.
Captain Ismail will recount to you
That heaven
was created by man
not the gods.
Our people will crush olives
From time immemorial.
They’ll bring oranges, pomegranates,
Wild pears, dates, figs.

The bakery of Olive Tree Road
/I will have laid the bricks.
The loaf
/ steaming hot
I will share out.

Apple bush
Thyme smelling
The green of the greens
I will recount to you the inhabitants of heaven.

Our fish, one by one,
The huge grandpa tunny
Don’t be misled by the frowning smaller tunny;
It does have a good heart.
Grand old bonitos, pelamides
And the very tiny ones
Lumpfish, sea bream, small shad, coral
Then the larger ones
Grey mullet,black bream, gilt-headed bream
And many more
Our sea pours out from its bosom.

How many times into a dungeon
does this heaven turn?
Our hands and arms
are they still bound?
Won’t we ever raise our voices
against those who have
For millennia incited us one against another?

Ritsos
Elytis
Vasilikos
One hand, one heart, one sorrow
I call upon you to defend
This once at least this once.

Theodorakis
from the very beginning we loved your songs.
Is it the zeybek I’m dancing
or the sirtaki?
My heart in my mouth
To so many olive mountains
so many fig plains
Did I echo you.
May he live long is what I kept wishing for you.
I don’t ever want to get cross with you Theodorakis.
Write us songs that we can sing all together.
write a song for us
that we shall sing all together
at a table by the sea.


Ritsos
Elytis
Vasilikos
Theodorakis
And all those I cannot name
Be my guests.
Over the mountains
I’ll take you to Kaya
To the courtyard of the big church.
/ I’ll like us to touch each one of the pebbles
/ to feel the warmth of a thousand hands.
We must listen to the walls together
To the spaces surrounding the doors and windows
To the extinguished fires
Four thousand housholds
Four thousand mouths,
I want us to listen together, Elytis.

I invite you to human terrors
Be my guest Ritsos.
To each one of these homes
To these stores
Where are the print dresses of Maria, of Fatma?
Marifatma
Where are the notebooks and the pencils of the
little ones?

The interiors of the houses
are indigo blue
Snow-white the exteriors
Moonlight scintillating

A line from you
another from us.
Let us bewail
The empty houses.

The house fronts are the warmwst embrace;
This way please, Ritsos.
Looking over Kaya from here is an endless joy.
The neighbors have set the tables,
Songs on our left and right
Love within and without
Purple blossoms on white walls.
To your health, Elytis
To yours, Ritsos
Let us drink, Vasili
Greetings to you, Theodorakis.
Now listen
all the shores of one sea have put this
song together.

No tears
Vasilikos.
God forbid what kind of talk is that?
Our sorrow
creates life all over.
It smells of thyme
of apples
of vines.

Extinguishing their fires
They had set out on the road.

Anatolia
Mother earth
Grieving mother
How many more mournings?
The bones washed in wine
let us touch with no fear.

Elytis
Ritsos
Vasili
Let us give a hand
To the desolation of the mountain and rock
To the loneliness of the olive trees
To the depravity of the almond.
I call upon you
To confront all the evil spirits
To block the pathways of the notorious thieves
One hand
one heart
one sorrow
To cry out in unison
Hey you, enough
enough is enough.

Galerimdeki dokuzuncu portre, dostluğuyla gurur duyduğum, mimar, ozan Cengiz Bektaş'a ait. Cengiz Bektaş 1934 doğumlu. Bu resmini Kuzguncukdaki evinde çektim. Cengiz birçok sosyal projesinin yanısıra senelerdir de, Ege'nin iki kıyısını paylaşan, iki komşu ülkenin, Yunanistan ve Türkiyenin insanlarının birbirleri ile daha iyi ilişkiler içinde olmaları içim didinip durur.
Burada Cengiz Bektaş'ın uzun seneler evvel, Fethiye yakınlarındaki ünlü -terkedilmiş- Kayaköy üzerine yazdığı bir şiiri paylaşmak istiyorum sizlerle :

ZEYTİNLİ FIRIN SOKAĞI

“Türkiye’ de, Yunanistan’ da –başka ülkelerde de – bomboş evler gördüm.
İnsan korkuları gelip geçmişti içlerinden, ölüm gibi…Tersane adası Fethiye körfezinde, Kaya, Fethiye’ den içerde… İkisi de Yunanistan’ daki, Türkiye’deki benzerleri gibi boşaltılmış. Zeytinli Fırın Sokağı Tersane Adası’ nda… Adını ben koydum.”


Tersane adasında
Ateş yaktık kıyıda
Seni okuduk Elitis
İnsanların
İnsanlarımızdı her zaman
Bir mutluluk sofrası özlemi
Aramızdaki deniz

Tersane adası altmış yıldır
bomboş bir köy
Evler kuru kafalar gibi


Ateşleri külleyip
Kapıları kilitleyip gitmişler
Dönmemeyi hiç düşünmeden
Zeytinlere son bir kez bakmadan
Tekneler dolusu insan

Böyle bir gecede üstü örtülesi çocuk
/üşümesin
Nerelerdedir şimdi

Denizin bu yakasında
Dün gece
Seni okuduk Elitis
Seni herkes doğru anlasın istedik
Ateşimizin dumanları
Dağılıp gitsin bu sevgisizlik

Ritsos
Elitis
Vasilikos
Çağrılımsınız
Zeytinli Fırın Sokağına
çağırıyorum sizi
Mor çiçek çardağı altına
Gül bahçesine
İsmail Kaptan anlatacak size
Cenneti
tanrıların değil
insanların yarattığını

Zeytin sıkacaklar insanlarımız
Binlerce yıl öncesinden
Portakal nar getirecekler
Ahlat hurma incir

Zeytinli Sokağın fırını
/ ben örmüş olacağım
Somunu
/ sıcacık
Elimle bölüştüreceğim

Elma çalısı
Kekik kokulası
Yeşilin yeşilleri
Size cennetin insanlarını anlatacağım

Bir bir balıklarımızı
Koca orkinos dedeyi
Çatık kaşlarına bakmayın sinavritin
İyi yüreklidir kendisi
Baba torik palamutlar
Ve de küçücükler
Lapin kupez sarpa mercan
Sonra az irileri
Kefal sargoz çipura
daha niceleri
Denizimiz döker içini

Kaç kez zindan olur
bu cennet
Elimiz kolumuz
bağlı mı daha
Binlerce yıldır
bizi birbirimize düşürenlere
Hiç mi sesimiz çıkmayacak

Ritsos
Elitis
Vasilikos
El bir yürek bir acı bir
Savunmağa çağırıyorum sizi
Bu kez hiç olmazsa bu kez

Teodorakis
baştan beri sevdik türkülerini
Zeybek mi oynadığım
sirtaki mi
Yüreğim ağzımda
kaç incir ovasına
Yankıladım seni
Var olsun dedim senin için kaç kez
Kırılmak hiç istemiyorum sana Teodorakis
Bir türkü yaz bize
Bir deniz sofrasında
hep birlikte söylenen
Hep birlikte söyleyeceğimiz
türküler yaz bize

Ritsos
Elitis
Vasilikos
Teodorakis
Sayamadıklarım daha
Çağrılımsınız

Dağlardan aşıracağım
Kaya’ya götüreceğim
Büyük kilisenin avlusuna
/bir bir dokunalım isterim çakıllara
/binlerce el sıcaklığına
Birlikte dinlemeliyiz duvarları
Pencere kapı boşluklarını
Sönmüş ocakları
Dört bin göz ev
Dört bin ağız
Birlikte dinleyelim istiyorum Elitis

İnsan korkularına çağırıyorum sizleri
Çağrılımsınız Ritsos
Bu ocaklara bir bir
Dükkanlara
Nerde Maria’nın Fatma’ nın basmaları
Marifatma*
Nerde küçüklerin defterleri kalemleri

Ev içleri
çivit mavisi
Dışları kar beyaz
Işıl ışıl ay ışığı

Bir dize sizden
bir dize bizden
Ağıtlar düzelim
Boş evlere

Ev önleri sıcacık kucak
Şöyle buyur Ritsos
Buradan Kaya’ya doyum olmaz bak
Komşular da kumuşlar sofraları
Sağımız solumuz türkü
İçimiz dışımız sevgi
Ak duvarlara mor çiçekler
Sağlığına Elitis
Sağlığına Ritsos
İçelim Vasili
Teodorakis haydi merhaba
Dinle bak
bu türküyü bir denizin bütün kıyıları
birlikte yaktı

Ağlamak yok
Vasilikos
Ağzından yel alsın o ne biçim söz
Bizim hüznümüz
her zaman yaratır yaşamı
Kekik kokar
Elma kokar
Bağ kokar

Ateşi külleyip gittilerdi
Öyle çıktılardı yola

Anadolu
Anatanrıça
Bu kaçıncı düşüş yola
Acılı ana
Bu kaçıncı yas
Şarapla yıkanmış kemiklere
dokunalım korkmadan
Elitis
Ritsos
Vasili
Elimiz değsin
Dağın taşın insansız
Zeytinlerin öksüz
Bademlerin yoksul kalışına

Çağrılımsınız
Kapkara insanların önlerine çıkmağa
Kırk harami yollarını kesmeğe
El bir
yürek bir
acı bir
Bir ağız bir ağız efelenmeğe
Yeterin
yeterin be