| Photo Information |
Copyright: GALANTIS LOUKAKIS (greek)
![Gold Star Critiquer/Gold Note Writer [C: 475 W: 0 N: 357]](http://i1.trekearth.com/misc/g-n-g.gif) (2883) |
| Genre: Places |
| Medium: Color |
| Date Taken: 2008-04-30 |
| Categories: Daily Life |
| Exposure: f/3.1, 1/160 seconds |
| More Photo Info: [view] |
| Photo Version: Original Version, Workshop |
| Date Submitted: 2008-05-09 6:29 |
| Viewed: 221 |
| Points: 14 |
|
| [Note Guidelines] Photographer's Note |
Coats in the aspects of houses sees no one only in the village Lithi or emanating from new repairs. In the Pirgi however and in very very little examples in other villages, answers a way of decoration of facades where it is executed also on general coat.
It is for "xista", a special as for technique and impressive as for the final figurative result system , unique in Greece. In all the height of facade and in horizontal films are developed geometric forms in white and black.
The subjects are simplest triangular, rhombs, circles, semicircles, fishbones. The technique is based on the black sand of coat, which after whiten with assiduity on the basis drawing. Result thus the black subjects in the white background. It is that is to say a way proportional to the Italian sgraffiti. "Xista" where they unfold in the walls of home and churches they give a final impression perfectly peculiar in the Pirgi. This system of decoration, even if it appears that it is new in village, surely was believed that it indirectly has his final origin in the Genova so much as for the technique, what as for his model. The craftsmen of Pirgi extemporising created the geometric subjects in the place of simple imitation of stonework with the technique sgraffito, where he existed from old in the Country and in the Plain and that the final models are found in the Italian cinquecento architecture.
in greek :
Ο οικισμός του Πυργιού, μακριά από τη θάλασσα κτισμένος και αθέατος απ' αυτήν, είναι ένα μεσαιωνικό χωριό φρουριακού τύπου.
Ο Δημ. Βικέλας στο εκτενές αφήγημά του "Λουκής Λάρας" γράφει για τα μεσαιωνικά χωριά της Χίου:
"Τα χωριά της Χίου ήσαν ως φυλακαί. Δέν έχουν τείχη, άλλά κατά τας τέσσαρας εξωτερικάς πλευράς των οικιών τα οπίσθια συνεχόμενα αποτελούν αδιάκοπον προτείχισμα. Αι θύραι των οικιών κείνται εντός του χωρίου, ή κεντρική δε αυτού οδός τέμνουσα των οικιών την συνέχειαν σχηματίζει του οχυρώματος την πύλην. Οδοί λίαν στεναί και οικοδομαί συνεσφιγμέναι πληρούσι τον χώρον, τον όποίον περιστοιχίζει η εξωτερική πλευρά των οικιών. Εις το μέσον ευρίσκονται οι πύργοι".
Αυτή σε γενικές γραμμές είναι η πολεοδομική και αρχιτεκτονική μορφή του Πυργιού.
Το σχήμα του οικισμού αρχικά ήταν ένα κλειστό τετράπλευρο με πυκνό πολεοδομικό ιστό. Ο Γερμανός περιηγητής Johann Michael Wansleben που επισκέφθηκε τη Χίο το 1674, γράφει χαρακτηριστικά στα ιταλικά: "Pirghi belίssίmο e grandissimo borgo fabricato all italiana" (Το Πυργί οχυρότατο και πολύ μεγάλο χωριό έχει κτιστεί με ιταλικό τρόπο). Ολόκληρο δηλαδή το χωριό είναι ένα φρούριο. Τα ακραία σπίτια που αποτελούσαν την περιμετρική ζώνη του οικισμού ήταν χτισμένα σε συνεχή και αδιάσπαστη σειρά και δεν είχαν πόρτες και παράθυρα προς το έξω μέρος, αλλά μόνο προς το εσωτερικό του χωριού. Μ' αυτό τον τρόπο δόμησης σχηματιζόταν ένα τείχος που περιέβαλλε τον οικισμό και του έδινε το τελικό του σχήμα. Σε κάθε γωνία του τετραπλεύρου σχηματιζόταν ένας μικρός πύργος. Σήμερα, βέβαια, το τείχος αυτό έχει καταστραφεί και το αρχικό σχήμα του οικισμού είναι δυσδιάκριτο, γιατί έξω από το συμπαγή και οχυρωμένο αυτό πυρήνα έχουν κτιστεί στο μεγαλύτερο μέρος της περιμέτρου του αρκετά σπίτια. Η πυκνότητα όμως του πολεοδομικού ιστού και η παλιά ρυμοτομία του διατηρούνται.
Στο κέντρο του χωριού υψώνεται ημιερειπωμένος ο μεγάλος αμυντικός πύργος που περιβαλλόταν από περιτείχισμα, που είχε σε καθεμιά από τις τέσσερις γωνίες του ένα πυργόπουλο. Σήμερα σώζονται τα δύο της νότιας πλευράς. Βόρεια του πύργου βρίσκεται η πλατεία (Λιβάδι), μετά από δύο σειρές σπιτιών. Ο πύργος τετράγωνος, με κάθε πλευρά του προσανατολισμένη στα τέσσερα σημεία του ορίζοντα και ελεύθερος από παντού περιβάλλεται από δρόμους. Η βόρεια προέκταση του δρόμου της ανατολικής πλευράς του πύργου διασταυρώνεται με τη βόρεια πλευρά της οδικής περιμετρικής ζώνης που περιβάλλει τα σπίτια, τα οποία κτίστηκαν στη θέση του περιτειχίσματος του πύργου. Ο δρόμος από τον πύργο καταλήγει στη βόρεια πλευρά του τρίτου οδικού δακτυλίου, τετραγωνικού σχήματος, που λέγεται βόλτα (διαλεκτ. βότα) και περιζώνει τη δεύτερη σειρά σπιτιών γύρω από τον πύργο. Η ανατολική πλευρά του τρίτου οδικού δακτυλίου, της βόλτας, είναι η γειτονιά του Ξένου. Η βόρεια πλευρά διακόπτεται, στο σημείο συμβολής της με το δρόμο του πύργου, από νεότερα κτίσματα (κοινοτικό καφενείο, ιδιωτικά καταστήματα και εκκλησία Αγίου Στεφάνου), διέρχεται από την παρυφή της νότιας πλευράς της πλατείας και αποκαθίσταται, μετά την πλατεία, η συνέχειά της, η οποία συνδέεται με το δρόμο της Πατασάς. Η Πατασά αποτελεί τη δυτική πλευρά του τρίτου οδικού δακτυλίου, που συμπληρώνεται με τη νότια πλευρά, η οποία είναι κοντά στην Κάτω Παναγιά.
Η είσοδος στο χωριό γινόταν από δύο τουλάχιστο πόρτες, αν όχι από περισσότερες, όπως μαρτυρούν οι ονομασίες των περιοχών Κάτω Πόρτας, η οποία βρίσκεται στο μέσο της ανατολικής πλευράς του χωριού, και Απάνω Πόρτας αντίστοιχα στη δυτική πλευρά του. Οι πόρτες ήταν σιδερένιες και έκλειναν το βράδυ καθώς και κάθε φορά που παρουσιαζόταν ανάγκη να αμυνθούν οι κάτοικοι του χωριού.
Ένας ευρύς σχετικά δρόμος ξεκινά από την Κάτω Πόρτα και με κατεύθυνση από τα ανατολικά προς τα δυτικά συναντά τον πλατύ και κεντρικό δρόμο (στου Ξένου), που δεξιά οδηγεί, μετά από μια στροφή αριστερά, στο Λιβάδι. Η προέκταση του δρόμου της Κάτω Πόρτας καταλήγει στο δεύτερο οδικό δακτύλιο γύρω από τον πύργο. Ένας άλλος δρόμος η Φαδριά, ξεκινά από την Απάνω Πόρτα και με κατεύθυνση από τα δυτικά προς τα ανατολικά συναντά τον κεντρικό δρόμο της Πατασάς, που αριστερά οδηγεί, μετά από μια στροφή δεξιά, στο Λιβάδι. Η προέκταση και του δρόμου της Απάνω Πόρτας καταλήγει στο δεύτερο οδικό δακτύλιο γύρω από τον πύργο.
Βόρεια του δρόμου της Κάτω Πόρτας υπάρχει ένας παράλληλος, που λέγεται Ποταμός, και νότια ένας άλλος. Και οι δύο αυτοί παράλληλοι δρόμοι οδηγούν σήμερα έξω από τον οικισμό. Νότια της Φαδριάς υπάρχει ένας παράλληλος δρόμος, το Λουτρό, και βόρεια άλλοι δύο. ο ένας είναι κάθετος στο δρόμο της Πατασάς και οδηγεί στη γειτονιά του Περρή και ο άλλος ξεκινάει από τη βορειοδυτική γωνία της πλατείας, περνάει από τη βόρεια πλευρά της κεντρικής εκκλησίας και καταλήγει στη γειτονιά που την έλεγαν παλαιότερα Κυλιμούντρα (διαλεκτ. Τσυλιμούντρα).
Δύο άλλοι επιμήκεις δρόμοι είναι η συνέχεια του δρόμου της Πατασάς προς τα νότια, που οδηγεί στον Πορτανάτο, και ο δρόμος που αρχίζει από τη βορειοανατολική πλευρά της πλατείας με κατεύθυνση βόρεια και οδηγεί στην Αγία Παρασκευή, στο Πυργούσικο. Αυτός είναι ο επιμηκέστερος δρόμος του χωριού.
Όλο το υπόλοιπο δίκτυο του οικισμού είναι δαιδαλώδες και περιλαμβάνει πολλούς στενούς δρόμους που καταλήγουν σε αδιέξοδο. Στο σύνολό του ο οικισμός δίνει την εντύπωση του λαβύρινθου.
Το κατάστρωμα των δρόμων ήταν χωμάτινο ή λιθόστρωτο. (Εδώ και 35 περίπου χρόνια οι δρόμοι είναι τσιμεντροστρωμένοι και μόνο η Φαδριά έχει στρωθεί πρόσφατα με πέτρινες πλάκες). Οι δρόμοι ήταν μεσοκλινείς και σχημάτιζαν στο μέσο αυλακοειδή πτυχή για την απόρροια του βρόχινου νερού έξω από το τείχος.
Η γενική αρχή που πρυτανεύει σ' έναν οικισμό, στον οποίο έχει προκαθοριστεί η έκτασή του, είναι η εξοικονόμηση χώρου. Γι' αυτό τα σπίτια είναι συνεχόμενα, στενόχωρα και αναπτυγμένα σε ύφος, και οι δρόμοι πολύ στενοί. Σε πολλά σημεία μάλιστα ημικυλινδρικοί θόλοι ενώνουν τις απέναντι συστοιχίες σπιτιών και επάνω σ' αυτούς υπάρχουν δωμάτια. Είναι τα λεγόμενα σκεπαστά (διαλεκτ. σεπαστά). Σ' άλλα σημεία πάλι, πάνω από τους δρόμους, υπάρχουν τόξα (τοξάρια > δοξάρια), που αντιστηρίζουν τους κυλινδρικούς θόλους των δωματίων, δεξιά και αριστερά, σαν γέφυρες, με μορφή εναέριων ή μετέωρων αντηρίδων. Οι περισσότεροι δρόμοι στενοί και σκοτεινοί, με τα καμπυλόσχημα δοξάρια ψηλά, προσλαμβάνουν χαρακτήρα έντονα γραφικό και παράλληλα μυστηριακό, και υποβάλλουν στο νεόφερτο διαβάτη τους τη σιωπή, για να αφουγκραστεί τα περασμένα και να μεταφερθεί σ' αλλοτινούς καιρούς.
Από το βιβλίο "Ένα ΚΕΙΜΗΛΙΟ Το ΠΥΡΓΙ της ΧΙΟΥ" σελ. 48 που εκδόθηκε το 1992 από τον ΣΥΛΛΟΓΟ ΠΥΡΓΟΥΣΩΝ ΑΤΤΙΚΗΣ «ΤΟ ΠΥΡΓΙ ΧΙΟΥ».
Επιχρίσματα στις όψεις των σπιτιών βλέπει κανείς μόνο στο χωριό Ληθί ή προερχόμενα από νεωτερικές επισκευές. Στο Πυργί όμως και σε ελάχιστα σποραδικά παραδείγματα σε άλλα χωριά, απαντά ένας τρόπος διακοσμήσεως των προσόψεων πού εκτελείται επίσης πάνω σε γενικό επίχρισμα. Πρόκειται για τα ξυστά, ένα ιδιότυπο ως προς την τεχνική και εντυπωσιακό ως προς το τελικό εικαστικό αποτέλεσμα σύστημα στολισμού, μοναδικό στην Ελλάδα.
Σε όλο το ύψος της προσόψεως και σε επάλληλες οριζόντιες ταινίες αναπτύσσονται γεωμετρικά σχήματα σε άσπρο και μαύρο.
Τα θέματα είναι απλούστατα τρίγωνα, ρόμβοι, κύκλοι, ημικύκλια, ψαροκόκκαλα.
Η τεχνική βασίζεται στη μαύρη άμμο του επιχρίσματος, το οποίο αφού ασπρισθή με επιμέλεια, ξύνεται επί τη βάσει σχεδίου.
Προκύπτουν έτσι τα μαύρα θέματα στο λευκό φόντο. Πρόκειται δηλαδή για ένα τρόπο ανάλογο προς τα ιταλικά sgraffiti.
Τα ξυστά πού απλώνονται στους τοίχους σπιτιών και εκκλησιών δίνουν μια τελική εντύπωση τελείως ιδιόμορφη στο Πυργί.
Το σύστημα αυτό διακοσμήσεως, αν και φαίνεται ότι είναι νεωτερικό στο xωριό, βάσιμα πιστεύεται ότι έχει την απώτερη καταγωγή του στην Γένουα τόσο ως προς την τεχνική, όσο και ως προς το έμμεσα πρότυπό του.
Οι τεχνίτες του Πυργίου αυτοσχεδιάζοντας δημιούργησαν τα πολυποίκιλα γεωμετρικά θέματα στην θέση απλής μιμήσεως ισοδόμου τοιχοποιίας με την τεχνική του sgraffito, πού υπήρχε από παλιά στη Χώρα και στον Κάμπο και της όποίας τα απώτερα πρότυπα βρίσκονται στην Ιταλική αναγεννησιακή αρχιτεκτονική. |
LamCam, jimkok77, ifanik, chrkont, Vames, bostankorkulugu, evanrizo has marked this note useful
Only registered TrekEarth members may rate photo notes. |
|
![Gold Star Critiquer/Gold Star Workshop Editor/Gold Note Writer [C: 1370 W: 61 N: 899]](http://i1.trekearth.com/misc/g-g-g.gif)
(7372)![Gold Star Critiquer/Silver Workshop Editor/Gold Note Writer [C: 336 W: 35 N: 199]](http://i1.trekearth.com/misc/g-s-g.gif)
(1449)
Poly omorfo to thema soy shmera kai wraio apotipomeno
Poly kalo kai to shmeioma soy
Xairetw
Nikos